Een minister van Digitale Zaken is nog niet in zicht
Kunstmatige intelligentie nauwelijks onderwep tijdens APB
Deze week werd er druk gedebatteerd in de Tweede Kamer over de plannen van het kabinet. In de plannen komt AI nauwelijks terug en dat was fractievoorzitter van Volt Laurens Dassen ook opgevallen. Zijn vraag over waarom het kabinet zich geen zorgen maakt over de toekomst van AI, kon op een hoorbaar gelach uit de kamer rekenen tijdens de uitzending van de Algemene Politieke Beschouwingen. Dat geeft weinig vertrouwen over Nederlands positie op dit gebied.
Het gelach is niet zozeer terug te leiden naar de vraag van Dassen, als wel het gebruik van AI door onze minister-president Rob Jetten. Vorige week meldde de Volkskrant dat de berichten op de sociale media-accounts van Jetten waren onderzocht en toen is gebleken dat hij zijn berichten grotendeels door AI laat schrijven.
In de miljoenennota komt het woord artificiële intelligentie één keer terug. Daarin worden de risico’s voor de economie benoemt. Binnen het kabinet is er dus in ieder geval enige kennisname van het feit dat de Amerikaanse economie omhooggehouden wordt door investeringen in AI. Er worden miljarden rondgepompt door een klein groepje techbedrijven. Het investeren in eigen technologieën en onafhankelijkheid van grote Amerikaanse techbedrijven is nog altijd geen prioriteit.
De Tweede Kamer kan lachen om het woord artificiële intelligentie, maar concrete plannen heeft het kabinet of de Tweede Kamer niet. ‘Hoe gaan we zorgen dat Nederland niet achterloopt’ wordt misschien nog wel een keer door een oplettend kamerlid gemompeld en ‘onderzoeken hoe we ambtenaren kunnen wegbezuinigen met AI’ door VVD fractievoorzitter Ruben Brekelmans, maar dat is het dan ook wel. Op Europees niveau wordt er wel gewerkt aan een AI-coalitie en zijn er initiatieven om bijvoorbeeld content die gemaakt is met AI te gaan labelen, ook gesteund door D66.
Gevaarlijker dan kernwapens
Woensdagavond gaat het bij de talkshow van Eva Jinek wel over AI, waar de poging van Dassen om AI op de agenda van het kabinet te krijgen niet ongemerkt voorbij gaat. Aan tafel zit podcastmaker Alexander Klöpping, die voor Jinek de ontwikkelingen bij AI met enige regelmaat komt duiden.
De week ervoor heeft hij verteld over een supergevaarlijke hackactie door AI, waardoor alle grote AI-bedrijven in de VS nu waarschuwen voor het gevaar van hun eigen software. AI zou gevaarlijker zijn dan kernwapens en straks de hele wereld overnemen als we niet oppassen, volgens de bedrijven die die AI ontwikkelen. Het klinkt als een slechte sketch, maar volgens Klöpping zijn deze claims een reden om als Nederland zijnde, meer aandacht aan AI te besteden.
Om zijn statement kracht bij te zetten worden er fragmenten getoond van techbro’s uit Silicon Valley die dood en verdoemenis voorspellen als we hun software hun eigen gang laten gaan. Jinek merkt terecht op of “er niet een kans is dat dat hij overdrijft?”. Klöpping: “Ja, mensen in Silicon Valley hebben aandelen in de bedrijven waar ze bij werken en die bedrijven hebben er allemaal een belang bij om te winnen van alle andere bedrijven. Iedereen zit op een bepaalde manier vast in een racedynamiek en je zou kunnen zeggen: wat kunnen we van deze mensen aannemen?”
Dat lijkt mij inderdaad een uitstekende vraag, waar we wel wat langer bij stil mogen staan. Wie zegt wat en wat voor belang hebben ze daarbij? De directeur van OpenAI, die roept dat hun modellen te krachtig zijn om los te laten in de maatschappij, is misschien gewoon bezig met een verkooppraatje. We moeten dit ongeveer even serieus nemen als Jetten die zegt dat hij stil wordt van een bezoek aan kamp Westerbork. Een sentiment wat hij liet generen door AI.
Klöpping veegt deze kritische vraag meteen weer van tafel, want volgens hem hebben deze bedrijven er geen baat bij om hun eigen software gevaarlijk te noemen, maar daar kun je wel vraagtekens bij zetten. Bedrijven als OpenAI hebben veel moeite om winst te maken en gaan sneller door hun durfkapitaal heen dan een datacenter door schoon drinkwater. Ze maken steeds grotere beloftes over de kunde van hun AI-modellen, die keer op keer niet waargemaakt worden. Het scenario dat de wereld ten einde komt door AI klinkt vooral spannend, maar is allesbehalve nieuw en op weinig echte feiten gebaseerd vinden critici. Door de zaken rooskleuriger voorstellen dan ze zijn, is tot nu toe het enige verdienmodel dat wél werkt voor deze bedrijven.
Geen ministerie van Digitale Zaken
Terug naar de Tweede Kamer. Daar zitten steeds minder mensen met goede kennis van digitale zaken. Tweakers bracht na de verkiezingen vorig jaar in kaart hoe het ervoor staat met onze Commissie Digitale Zaken – en dat ziet er niet goed uit. Er zijn wel partijen die hiermee bezig zijn, zoals Volt en Barbara Kathmann bij PRO en Hanneke van der Werf bij D66, maar zelfs zonder alle ontwikkelingen op het gebied van AI is dit te weinig om alle ontwikkelingen en risico’s bij te houden.
En daarin maakt Dassen een terecht punt: er moet meer aandacht naar digitale zaken vanuit Den Haag. Daar een ministerie voor oprichten klinkt misschien voor veel kamerleden op dit moment als een te grote stap, maar als je kijkt naar de impact van technologie op ons dagelijks leven, is het helemaal geen gek voorstel van Dassen. Al is het misschien niet het beste idee om Klöpping meteen op de shortlist te zetten voor deze ministerpost.
Na de Algemene Politieke Beschouwingen is de eindstand: twee aangenomen moties van Volt om een AI veiligheidsinstituut op te richten en met bedrijven te investeren in cyberveiligheid. We gaan zien wat het kabinet hiermee gaat doen. Een echte minister van Digitale Zaken is in ieder geval nog altijd ver weg.
Update 18 september 9.30 uur: nieuws over aangenomen moties van Volt toegevoegd.
