We moeten ons verdrinken in kunst
In verzet tegen de AI-pannenkoek
‘De AI-revolutie is niet meer om te keren, de geest is al uit de fles, het komt eraan en je moet mee’. Dagelijks worden we bestookt met pro-AI-propaganda en als ik om mij heen kijk begin ik langzaam ook te twijfelen aan of we deze Titanic nog kunnen keren. Geen prettige gedachte, maar wel een waar we nog altijd iets aan kunnen doen.
Een directeurtje gaat naar bed met een Chinese spion en meteen duiken aandelen van NVIDIA omlaag. Een omslag in de Amerikaanse politiek deelt een klap uit aan beursgenoteerde techbedrijven, die we sinds de pandemie niet meer gezien hebben. Het vertrouwen in de grote AI-belofte wankelt bij de minste of geringste schommeling en steeds meer analisten spreken inmiddels van een bubbel.
Toch valt niet te ontkennen dat er wel aspecten zijn in ons dagelijks leven waarin AI is doorgedrongen en het is de vraag of deze daar ooit weer gaat verdwijnen. Vrienden die programmeren, zweren bij AI-modellen van Anthropic. Anderen gebruiken ‘chat’ voor elke (levens)vraag die ze hebben en kijken je glazig aan als je zegt iets te gaan ‘googlen’. Want waarom vraag je het niet gewoon aan ‘chat’?
Pannenkoek
De AI-gegenereerde troep dringt ook door in het straatbeeld. De restauranthouder denkt nu wel wat promotiemateriaal te kunnen maken door zijn pannenkoeken door AI-model te laten genereren. Dat die pannenkoek eruit ziet alsof deze gemaakt is door een alien die nog nooit een pannenkoek heeft gezien, maakt blijkbaar niet uit. Bij een sushitent hangt aan de balie een nieuwe poster met AI-gegenereerde sushi. Rijstkorrels zo groot als parels puilen uit iets wat op een nori-vel moet lijken. Ik weet niet wat deze ondernemer gedacht moet hebben bij het ophangen van deze reclame, maar het wekt bij mij in ieder geval geen eetlust op.
Ik vind het verdrietig dat lelijke AI-plaatjes nu overal hangen en als ik niet te hangry ben, loop ik een lunchtent met een gegenereerde pannenkoek voorbij. Toch kan ik het deze kleine ondernemers ook niet echt kwalijk nemen. Het is te goedkoop en te makkelijk geworden om met een gratis tool als Canva met een druk op de knop iets visueel te maken, dat in de verte lijkt op datgene wat er voorgesteld moet worden. Voor een drukke ondernemer is het ondermaatse resultaat van de AI-modellen blijkbaar goed genoeg.
Boos
Waar ik vooral wel boos om word, is als ik het zelf niet meer herken. In een ritje met een taxi viel me een nummer op de radio op en ik wilde wel weten welke artiest het was. Het bleek AI-gegenereerde “muziek”. Het is niet dat ik concertkaartjes voor de vermeende muzikant wilde boeken, maar dat ik het niet direct herkend had als AI-slop, vind ik echt erg.
Helaas bleef het daar ook niet bij. Onlangs was ik in een museum in het buitenland, waar ik een setje stickers uit de museumwinkel kocht. De bovenste sticker zag er wel aardig uit, maar bij het uitpakken bleek dat de andere stickers vol AI-hallucinaties zaten. Het maakte me ontzettend boos.Kom niet aan Robert zijn treinen.
In mijn eerste reactie wil ik de taxichauffeur uitkafferen voor het opzetten van deze “muziek” en de museumdirectie had ik wel een boze brief willen schrijven over waar ze het gore lef vandaan haalt om AI-stickers te verkopen in de museumwinkel. Het punt is dat ik dat eigenlijk allemaal wel kan begrijpen. Waar ik écht boos om ben is het feit dat ik het zelf niet meteen herken als AI-slop.

Onlangs schreef Charlotte Remarque in De Groene Amsterdammer over AI in de literatuurwereld. Schrijvers worden gretig aan de schandpaal genageld over (vermeend) gebruik van AI in hun werk. Volgen Remarque is deze heksenjacht niet waar we ons mee bezig moeten houden, zeker niet als AI alleen maar beter wordt in het genereren van teksten. We moeten beter worden in lezen en een goede tekst kunnen onderscheiden van een slecht geschreven stuk. We moeten simpelweg veel meer lezen.
Verdrinken
Ik moest bij het lezen van het artikel denken aan een concert waar ik afgelopen zomer was in een oude fabrieksloods ergens in Utrecht. Overdag wordt de ruimte gebruikt door kunstenaars en houtbewerkers, het is er een georganiseerde, creatieve chaos. ’s Avonds wordt alles aan de kant geschoven om net genoeg plaats te maken voor een podium waar die avond de Ratboys uit Chicago optraden.
Bandleider Julia Steiner stond tussen de de stellages met houten planken en half voltooide creaties en reflecteerde tussen de nummers van het nieuwe album Singin’ to an Empty Chair door, op de staat van de wereld. Volgens Steiner is het essentieel dat we ons in deze tijden van AI-slop “verdrinken in kunst”.
We need to drown ourselves in art
De boosheid en frustratie die ik voel bij het zien van een AI-poster van iets wat in de verte op een pannenkoek had moeten lijken, moet ik botvieren op een goed museumbezoek. Of gewoon wel die concertkaartjes kopen én de nieuwe cd bij de merchtafel. Ik wil zoveel muziek luisteren dat de volgende keer dat ik een nummer ergens niet herken, ik weet dat het gegenereerd is door AI anders had ik het al wel gehoord. Ook de stapel ongelezen boeken in mijn boekenkast is inmiddels groter dan wat ik ooit in een jaar kan hopen te lezen, maar de aanwezigheid van deze stapel zorgt ervoor dat ik niet helemaal doordraai na een dag door AI-geschreven e-mails heen te ploegen.
Ik denk dat ik voorbij de ontkenningsfase ben waarin ik dacht dat er nog wel een kans was dat AI grotendeels weer uit ons leven zou verdwijnen. Nu is het moment van maximalisme: zoveel mogelijk kunst om mij heen verzamelen als figuurlijke beschermbubbel tegen alle AI-slop daarbuiten. En de eerste de beste die het lef heeft om te suggereren dat ik het ook aan ‘chat’ kan vragen, kan ik dan gewoon een goed boek aanraden.

