Vijf jaar na Bo Burnham’s Inside

Is het tijd om buiten te spelen?

Het is mei 2021, halverwege de coronapandemie. Veel mensen hadden na meer dan een jaar vol lockdowns het gevoel dat de muren op hen afkwamen. Dat je gek werd in je eigen kamer of huis. Dat je snakte naar vrijheid, naar leuke dingen doen, naar je familie weer zien. Niemand leek dat zo goed te verwoorden als de Amerikaanse komiek Bo Burnham in zijn special Inside. Net zoals dat de maatregelen echter een jaar later verdwenen, lijkt ook Burnham na de pandemie praktisch in rook op te zijn gegaan.

Tijdens de COVID-19 pandemie kwam doomscrollen tot een op dat moment ongekend hoogtepunt. Als je dan ook maar één van de scroll-apps op je telefoon had, kun je de clipjes niet zijn ontlopen. Een witte twintiger met iets te lang en slordig haar – al hadden we volgens mij allemaal zo’n kapsel tijdens de lockdowns – deed sketches vanuit zijn slaap/eet/woonkamer. Oorwurmen als ‘Welcome to the Internet’ en ‘White Women’s Instagram’ vlogen het internet over. Een soort existentiële resonantie bij millennials wakkerde aan. In de chaos, paniek en eenzaamheid van de pandemie herkenden we ons allemaal in de strubbelingen van Burnham.

Maar nadat de special verscheen op Netflix en Burnham zijn Emmy’s en Grammy’s had opgehaald, werd het weer stil rondom de komiek. Terwijl fans het internet afspeuren naar clues over een volgende special, blijf ik met de vraag zitten: wat gebeurde er binnen bij Burnham zelf?

Van liedjes schrijven op YouTube naar de grote podia

Burnham (geb. 1990) groeide net als menig ander millennial op met de gouden tijd van het internet en het hellhole dat het daarna werd. Zijn creatieve carrière begon op YouTube, waar hij in 2006 liedjes screen en opnam in wat hij zelf omschreef als “puberale, muzikale komedie”. Dat bleef de komediegoden niet onopgemerkt en binnen enkele jaren had Burnham een deal met Comedy Central, speelde hij door heel Amerika en deed hij ook Canada en het Verenigd Koninkrijk aan.

Iedereen die Inside heeft gezien, weet hoe erg Burnham kampt met onzekerheid over zijn werk en materie en daar met enige regelmaat paniekaanvallen aan overhield. “Geen geweldige plek om ze te hebben” zo gaf hij zelf toe in Inside. Na twee komediespecials te hebben gemaakt en in verschillende series te hebben gespeeld en geschreven, verdween Bo Burnham om te gaan schrijven en regisseren.

Die strubbelingen met onzekerheid druppelen niet geheel onverwacht door in het werk wat hij in de jaren na die eerste comedyspecials maakte. Vooral met het schrijven en regisseren van coming-of-age komedie-drama Eight Grade gooide Burnham hoge ogen. Maar ook in dit verhaal straalt de onzekerheid van de komiek er vanaf – al is het via de jonge Elsie Fisher die de hoofdrol speelde in de film.

Een succes als Eight Grade wist Burnham in de jaren hierna niet meer direct te evenaren, hoewel hij nog wel succesvolle komediespecials voor andere komieken produceerde en te zien was in de film Promising Young Woman. Terwijl Burnham weer prikkels krijgt om het podium op te gaan, trekt er een pandemie onze aardbol over. De wereld gaat op slot.

Het begin was meteen het einde

Die energie om weer het podium op te gaan mag dus de koelkast in en net als het merendeel van de wereldbevolking zit Burnham geforceerd thuis. Op dat moment lijkt de komiek dan ook volledig uit de spotlight te verdwijnen, totdat in april 2021 er weer teken van leven komt: eind mei verschijnt z’n nieuwe special. Geheel gemaakt tijdens de COVID-19 pandemie en dus direct vertrouwd voor kijkers, slaat de special direct in als een bom.

Onder het mom van “we hebben toch niets beter te doen”, kon je niet om de special heen. Of je nou op social media zat, iets probeerde te lezen op het internet of Netflix voor de zestiende keer die dag opende om te verzinnen wat je nou weer ging kijken: Bo Burnham was overal.

Een twintiger die worstelt met onzekerheid, depressie, eenzaamheid en de waanzin dat ieder dag hetzelfde voelt wanneer je aan huis gebonden bent. We hebben ons allemaal wel zo gevoeld tijdens de pandemie – geen verrassing dus dat de massa zich kon herkennen in de special. Ook voor ondergetekende, die niet veel later zelf dertig zou worden en humor toch vooral als copingmechanisme gebruikt, voelde veel van de nummers dan ook meer dan herkenbaar.

Uiteindelijk zit de kracht van Inside niet per se in de timing van het alles, al blijft het een kunst dat Burnham deze show in een jaar heeft weten te produceren zonder (volledig) krankzinnig te worden. Het zijn vooral de momenten van introspectie, de momenten dat de grappen even plaats maken voor een keiharde waarheid of realiteit zoals het nummer Shit of de tonale switch in White Woman’s Instagram, dat Inside op zijn allerbest is.

Om direct daarna weer terug te gaan in de hysterie en gekkigheid, alles om die verrekte pandemie maar verdraagzaam te maken. Het absurdisme spat er aan alle kanten vanaf, iets waar Burnham sowieso goed in is, zo blijkt ook uit meta-sketches over commentaar-video’s of het streamen op platformen als Twitch. Dat we misschien wat minder met onszelf bezig moeten zijn en het ego wat minder stroken, maar ook dat we allemaal onverminderd mens zijn en onder ieder glimlachend zelfverzekerd stukje zonneschijn een fragiele (en soms wat onstabiele) kern zit.

De kunst van het zeggen is niets zeggen

Inside eindigt met Burnham die eindelijk weer de stap durft te nemen naar buiten te gaan, om daar aangekomen meteen weer rechtsomkeer te maken. Na zichzelf eigenhandig in de spotlight te hebben gezet, wil Burnham niets liever dan weer naar de achtergrond verdwijnen. Die parallel lijken we ook terug te zien in de rest van zijn werk – of eerder een gebrek daaraan.

Want hoewel Burnham na het verschijnen van Inside nog wel even in de spotlight was, dankzij de verschillende awards die hij voor zijn werk kreeg, verdween de komiek daarna weer bijna volledig uit de schijnwerpers. Het enige werk waar zijn naam nog echt aan terug te koppelen is zijn komedie specials van Jerrod Carmichael en Kate Berlant waar hij als regisseur en producer fungeerde.

Een nieuwe Bo Burnham-special lijkt echter uit te blijven, ook vijf jaar na het verschijnen van misschien wel zijn beste werk. Is Burnham gestopt op zijn hoogtepunt als comedian, of werkt hij op de achtergrond rustig aan een nieuw spektakel? Met hoe hij op zijn privacy is gesteld, zullen we pas weten wat zijn nieuwe plan is, op het moment dat hij dat aan de wereld kundig maakt – en geen moment eerder. Tot die tijd blijft hij waarschijnlijk lekker binnen.